Een overzicht van de bestaande regeling inzake collectieve arbeidsduurvermindering en de nieuwe tijdelijke maatregel geintroduceerd door de Wet van 25 juni 2009 als crisismaatregel.

1. Wat reeds bestaat : Doelgroepvermindering collectieve arbeidsduurvermindering en vierdagenweek voor onbepaalde duur

De werkgevers uit de private sector en de autonome overheidsbedrijven die voor onbepaalde tijd een arbeidsduurvermindering (via CAO of arbeidsreglement) van ten minste een vol arbeidsuur onder de 38 uren per week en / of een vierdagenweek invoeren voor alle of enkel voor (een) bepaalde categorie(ën) van werknemers, genieten per werknemer en per kwartaal een doelgroepvermindering van de RSZ-bijdragen.

Onthoud hierbij vooral dat:

• Een “vierdagenweek” de regeling is waarbij de wekelijkse arbeidsduur gespreid wordt hetzij over vier arbeidsdagen per week, hetzij over vijf arbeidsdagen per week welke drie volledige en twee halve arbeidsdagen inhouden. Onder “halve arbeidsdag” verstaat men ten hoogste de helft van het aantal arbeidsuren dat voorzien wordt in het werkrooster voor de langste van de drie volledige arbeidsdagen;
• deeltijdse werknemers van wie het loon moet worden aangepast wegens de invoering van de arbeidsduurvermindering eveneens in aanmerking komen; – de vermindering alleen geldt wanneer de invoering van de arbeidsduurvermindering vrijwillig gebeurt. Als een werkgever van paritair comité verandert, en terechtkomt in een paritair comité waarin de gemiddelde wekelijkse arbeidsduur lager is dan in het vroegere paritaire comité, dan wordt het zich aanpassen aan die nieuwe arbeidsduur, niet beschouwd als een collectieve arbeidsduurvermindering in de zin van deze bijdragevermindering;
• de betrokken werknemers verder beschouwd worden als voltijdse werknemers.

De doelgroepvermindering die de werkgever kan genieten, is als volgt:

Onthou hierbij vooral dat:

• de doelgroepvermindering slechts kan worden toegekend indien de arbeidsduurvermindering of de invoering van de vierdagenweek gedurende het volledige kwartaal werd gehandhaafd.
• voltijdse werknemers die in dienst komen na de invoering van de arbeidsduurvermindering eveneens recht hebben op deze vermindering als ze tot een categorie behoren die daarvoor in aanmerking komt. Hetzelfde geldt voor deeltijdse werknemers die na het kwartaal waarin de vermindering voor de eerste maal wordt toegekend, voltijds gaan werken. De feitelijke situatie waarop de tewerkstellingslijn betrekking heeft is bepalend of de werknemer tot de rechtopenende groep behoort of niet.
• de doelgroepvermindering voor een werknemer behorende tot een wel gedefinieerde groep slechts één maal kan worden toegekend en in zoverre de arbeidsduurvermindering minstens een volledig uur bedraagt. Zo kan ook de doelgroepvermindering vierdagenweek voor een bepaalde groep werknemers slechts éénmaal worden toegekend.

2. Nieuw: Doelgroepvermindering tijdelijke crisisaanpassing van de arbeidsduur voor bepaalde duur

2.1. Principe

De werkgevers uit de private sector en de autonome overheidsbedrijven, al dan niet in moeilijkheden, die vanaf 1 juli 2009 op een tijdelijke basis een arbeidsduurvermindering met 1/5 of 1/4 invoeren, al dan niet met de invoering van de vierdagenweek, en dit voor alle of enkel voor (een) bepaalde categorie(ën) van werknemers, genieten per werknemer en per kwartaal een doelgroepvermindering van de RSZ-bijdragen. De werknemers van wie de arbeidsduur verminderd werd en die loonverlies leiden, genieten een (gedeeltelijke) looncompensatie ten laste van de werkgever.

2.2. Betrokken werkgevers

De werkgevers uit de private sector en de autonome overheidsbedrijven, al dan niet in moeilijkheden, kunnen deze maatregel gebruiken.

2.3. Betrokken werknemers

Deze maatregel zou niet alleen van toepassing zijn op voltijdse maar ook op deeltijdse werknemers (arbeiders en bedienden). De voltijdse werknemers die hun arbeidsprestaties hebben verminderd in het kader van deze maatregel, blijven zowel arbeidsrechtelijk als op het vlak van de sociale zekerheidsrechten beschouwd worden als voltijdse werknemers. Een koninklijk besluit moet dit nog nader uitwerken.

Wanneer de werkgever gedurende de periode van arbeidsduurvermindering de arbeidsovereenkomst beëindigt zonder naleving van een opzeggingstermijn, dan zal de verschuldigde opzeggingsvergoeding berekend worden op basis van het lopend loon waarop de werknemer op het ogenblik van de beëindiging aanspraak had kunnen maken indien zijn arbeidsduur niet was aangepast.

2.4. Arbeidsduurvermindering

De arbeidsduur moet met 1/4 of 1/5 worden verminderd. Deze arbeidsduurvermindering moet niet voor een onbepaalde duur worden ingevoerd worden maar kan ook tijdelijk zijn. Deze arbeidsduurvermindering kan al dan niet gepaard gaan met de invoering van een vierdagenweek. Een koninklijk besluit moet nog bepalen wat moet worden verstaan onder de invoering van de vierdagenweek.

De arbeidsduur is de werkelijke wekelijkse arbeidsduur of de gemiddelde wekelijkse arbeidsduur van de voltijds tewerkgestelde werknemers, berekend over een periode van een jaar, zoals deze voortvloeit hetzij uit het werkrooster dat in het arbeidsreglement is opgenomen en dat eventueel over een cyclus wordt toegepast, hetzij uit het werkrooster gecombineerd met inhaalrustdagen toegekend in het kader van de vermindering van de arbeidsduur. Deze arbeidsduur is vastgesteld hetzij bij CAO hetzij in het arbeidsreglement.

De nieuwe wekelijkse arbeidsduur zal als grens dienen om de te recupereren en met overloon te betalen overuren te bepalen.

2.5. OndernemingsCAO

Deze arbeidsduurvermindering, al dan niet vergezeld van de invoering van de vierdagenweek, moet worden ingevoerd door het sluiten van een ondernemingsCAO die van toepassing is op alle of enkel op (een) bepaalde categorie(ën) van werknemers van de onderneming. Door het sluiten van een ondernemingsCAO zal de arbeidsduurvermindering van toepassing zijn op alle werknemers die in de Cao worden aangeduid. Werknemers moeten dus niet expliciet akkoord gaan met de maatregel. Een koninklijk besluit moet nog bepalen wat er minstens in die CAO moet staan en de na te leven procedures. Deze CAO zal alleszins minstens de begin- en einddatum van de tijdelijke arbeidsduurvermindering moeten bevatten evenals de voorziene looncompensatie (zie verder onder punt 2.7.).

2.6. RSZ-doelgroepvermindering

De werkgever kan een RSZ-doelgroepvermindering genieten vanaf het trimester waarin de arbeidsduurvermindering wordt ingevoerd tot het trimester waarin de arbeidsduurvermindering op zijn eind loopt. De forfaitaire doelgroepvermindering die hij kan genieten is als volgt :

De twee laatstgenoemde doelgroepverminderingen kunnen enkel voor voltijdse werknemers gebruikt worden.

De voornoemde bedragen worden toegekend wanneer de werknemer volledige voltijdse kwartaalprestaties heeft geleverd. Ingeval van onvolledige of deeltijdse prestaties zal het bedrag van de vermindering geproratiseerd moeten worden. Dit zal eveneens het geval zijn als de arbeidsduurvermindering in de loop van het kwartaal begint en/of eindigt.

Deze nieuwe doelgroepvermindering is cumuleerbaar met de structurele vermindering en met de Sociale maribelvermindering. Zij zou cumuleerbaar zijn met de bestaande doelgroepvermindering collectieve arbeidsduurvermindering en vierdagenweek voor onbepaalde duur (zie hierboven onder punt 1). Zij is wel niet cumuleerbaar met andere doelgroepverminderingen.

Een koninklijk besluit zal nog moeten bepalen welke de voorwaarden en de procedure zijn die moeten worden nageleefd en het dossier en de documenten die moeten worden voorgelegd om de doelgroepvermindering te kunnen verkrijgen.

De Rijksdienst voor Sociale Zekerheid is gemachtigd om de genoten doelgroepverminderingen terug te vorderen ingeval de werkgever de bepalingen inzake de arbeidsduur van de arbeidswet van 16 maart 1971 of voorwaarden om de doelgroepvermindering te geniet niet respecteert. Deze terugvordering gebeurt voor elk kwartaal en per werknemer waarop de inbreuk betrekking heeft. De terugvordering is enkel mogelijk indien de inbreuk heeft geleid hetzij tot een minnelijke schikking met de werkgever, hetzij tot een administratieve geldboete, hetzij tot een veroordeling door een strafrechtbank.

2.7. Looncompensatie

De Arbeidsduurvermindering kan maar moet niet gepaard gaan met een loonverlies. Ingeval van loonverlies zou dit wel niet tot gevolg mogen hebben dat het loon van de werknemer onder het minimumloon van de sector of onder het GGMMI terecht komt.

Wanneer de arbeidsduurvermindering gepaard gaat met een loonverlies, dan heeft de werknemer recht op een looncompensatie zoals voorzien in de ondernemingsCAO. Deze looncompensatie zal ten minste 3/4 van de RSZ-verminderingsbedragen moeten bedragen. Deze looncompensatie zou berekend worden op basis van de theoretische vermindering die de werkgever zal ontvangen.

Deze looncompenstaie vormt brutoloon voor de werknemer.

Deze looncompensatie mag niet tot gevolg hebben dat het brutoloon van de werknemer én de looncompensatie tesamen hoger zijn dan het brutoloon waarop hij recht had vóór de invoering van de tijdelijke vermindering van de arbeidsduur. Hierbij wordt geen rekening gehouden met de aanpassing van de lonen aan de index en aan de baremieke loonsverhogingen.

Deze looncompensatie is loon voor de beschermingswet. Op de looncompensatie moeten ook sociale zekerheidsbijdragen worden berekend. Dit betekent dat de volledige doelgroepvermindering naar de looncompensatie (vermeerderd met RSZ-bijdragen) van de werknemer vloeit. De minimale looncompensatie, vermeerderd met de patronale bijdrage (grosso modo 1/3 extra), zal ongeveer gelijk zijn aan het genoten RSZ-voordeel. Het RSZ-voordeel voor de werkgever stroomt met andere woorden door naar de werknemer en terug naar de overheid. Voor de werkgever ligt het echte voordeel in de daling van de loonkosten naar aanleiding van de vermindering van de arbeidsduur.

2.8. Geldigheidsduur van de maatregel

Deze maatregel is van toepassing van 25 juni tot 31 december 2009 maar kan, Indien de economische situatie dit rechtvaardigt, na advies van de Nationale Arbeidsraad verlengd worden tot 30 juni 2010. CAO’s zouden geen stilzwijgende verlenginsgbepalingen mogen bevatten om hiermee rekening te houden.

Met dank aan Groep S.